Những bệnh nhân đã từng bị tạo sỏi cần được theo dõi phòng ngừa sỏi tái phát. Phương thức phòng ngừa dựa trên cấu tạo hoá học của sỏi.

Khi tiểu ra sỏi hoặc được điều trị bằng phẫu thuật, nội soi hoặc tán sỏi, hòn sỏi cần được gửi phòng xét nghiệm để phân chất. Một số không ít bệnh nhân đã kỳ kèo xin cho bằng được hòn sỏi về làm kỷ niệm. Hậu quả là có đến khoảng 30 % số người đã bị tái phát sỏi vì không nắm được các thức ăn chủ yếu cần phòng ngừa cho thích hợp. Nếu không có phân chất sỏi, bác sĩ niệu khoa có thể dựa trên các yếu tố sau để quyết định:

– Tính chất sỏi trên phim X quang
– Loại tinh thể tìm thấy trong nước tiểu
– Trắc nghiệm tìm cystin và alpha nitrogen trong nướcc tiểu
– Bất thường trong phân chất máu

Các biện pháp phòng ngừa

Các biện pháp chung

– Uống thật nhiều nước để tiểu nhiều, như vậy sỏi sẽ ít có nguy cơ tái phát. Nếu bạn có thói quen nhâm nhi trà đặc thì nên chuyển qua “hệ trà đá ly cối”. Dùng nhiều canh trong bữa ăn.

– Điều trị các bệnh niệu như nhiễm trùng, bế tắc một cách đúng quy cách do các bác sĩ chuyên khoa thực hiện vì nhiễm trùng niệu là một trong những nguyên nhân chủ yếu gây sỏi.

– Một số bệnh nhân có thói quen dùng thuốc bổ nên biết rằng trong một số thuốc có chứa nhiều sinh tố D và canxi là những tác nhân tán trợ cho sự thành lập sỏi.

Các biện pháp theo từng loại sỏi

+ Sỏi photphat canxi và magie

– Nếu có bệnh cường tuyến phó giáp thì nên mổ cắt tuyến này
– Không dùng sữa và các sản phầm của sữa
– Vì sỏi này được tạo trong môi trường axit hoặc trung tính (pH bằng hoặc lớn hơn 7) nên cần phải duy trì nước tiểu có tính acid (nhỏ hơn 6). Các bạn có thể dùng các thuốc làm tăng độ acid nước tiểu như sinh tố C, nước quả chua như chanh, cam, dâu… Nếu nguyên nhân bệnh lại là toan hoá tiểu quản thận thì lại phải làm động tác ngược lại: làm kiềm hoá nước tiểu bằng citrate natri hoặc kali

– Một số thuốc có thể làm trung hoà khả năng tạo sỏi của nước tiểu như photphat kali hoặc natri (K-Phos Neutral), nhưng trong việc sử dụng lại hết sức phức tạp và nguy hiểm vì phải theo dõi kỹ bệnh nhân. Các bạn nên biết rằng lượng Kali trong máu tăng cao do dùng thuốc có thể gây các rối loạm tim mạch, nguy hiểm đôi khi chết người.
– Thuốc lợi tiểu dạng Thiazid có thể làm giảm lượng canxi trong nước tiểu còn phân nửa của người bị chứng tăng tiết canxi vô căn.

+ Sỏi Oxalat
Sỏi oxalat thuộc hai loại mono hydrate canxi và di hydrate canxi. Vì không có phương pháp cụ thể nào có thể làm giảm lượng Oxlat canxi trong nước tiểu nên chúng ta chỉ có thể phòng ngừa loại sỏi này theo các phương thức làm giảm lượng canxi trong nước tiểu như đã nói ở phần trên.
Dẫu biết rằng có một số thức ăn giàu oxalat, nhưng sự giảm tiêu thụ các món ấy không đem một hiệu quả nào rõ rệt.

+ Sỏi Urate và Cystein
Đây là hai loại sỏi do biến dưỡng của cơ thể. Vì đặc tính cuả chúng là hình thành trong môi trrường acide nên việc phòng ngừa phải ngược lại các loại sỏi nói trên. Chúng ta phải làm cho độ pH của nước tiểu bằng 7 hoặc cao hơn bằng cách dùng các thực đơn giàu kiềm: ít thịt và nhiều rau cải, trái cây.

Thầy thuốc thường khuyên chỉ nên dùng thịt cá 1 lần trong mỗi tuần, kèm theo là các loại thuốc làm kiềm hoá như dung dịch 50% natri citrat. Một trong các loại thuốc làm giảm sự tổng hợp axit urique trong cơ thể hay được dùng là Allopurinol (Zyloprim, Zyloric..) tỏ ra rất hữu hiệu trong việc phòng ngừa sỏi uric.

nguasoi (211 x 158) 

Các bạn đã thấy là có rất nhiều loại sỏi được hình thành với nhiều cơ chế đối nghịch nhau. Vậy thì việc phòng ngừa sỏi tái phát là một công việc hết sức tế nhị và phức tạp. Nếu dùng lầm một loại thuốc phòng ngừa sỏi khác không đúng quy cách thì hậu quả có thể là sỏi không những không tránh được mà lại còn có thể chóng hình thành hoặc to nhanh thêm nữa. Đã có nhiều bệnh nhân tự sử dụng các loại thuốc không đúng mà hậu quả là chỉ trong vòng 6 tháng, sỏi được tái lập với kích thước không thua gì hòn sỏi trước. Đồng thời, đa số các hòn sỏi thuộc loại phối hợp nhiều thành phần với nhau mà đôi khi các công thức phòng ngừa cho từng loại lại đối nghịch nhau. Lúc đó, bác sĩ chuyên khoa bắt buộc phải chọn thành phần sỏi nào là chủ yếu để chọn chiến thuật thích hợp nhất. Lời khuyên cho các bạn là:

– Hãy để cho người có chuyên khoa tính toán việc đó cho mình, đừng dùng thuốc theo sự mách bảo cuả người quen (và không quen)

– Sau khi được mổ lấy sỏi, xin đừng hỏi phẫu thuật viên: “Thưa bác sĩ, cục sỏi của tôi đâu cho tôi xin” mà hãy nói “Xin cho tôi biết kết quả phân chất hòn sỏi của tôi”

                                                                                                                Theo Dân Trí

Nhận xét