Trong khi nguyên nhân gây sỏi thận chưa được tìm hiểu thấu đáo thì chế độ dinh dưỡng có thể ngăn ngừa sự hình thành những cục sỏi.

Sỏi thận có nhiều dạng

Hiểu được dạng của sỏi thận sẽ là một chìa khóa trong việc ngăn ngừa sự hình thành sỏi. Dạng sỏi thận phổ biến nhất là các tinh thể canxi oxalat (vốn chiếm 80% trong các trường hợp sỏi thận) và tinh thể axit uric (chiếm 5% – 10% trong các trường hợp sỏi thận).

Những loại sỏi này thích nghi mạnh trong môi trường axit. Vì vậy, nếu dùng khoáng chất kiềm làm đệm sẽ là một công cụ tốt để ngăn ngừa sự hình thành sỏi. Trường hợp rất hiếm gặp là sỏi canxi phosphat. Tuy nhiên, sỏi này lại thích nghi mạnh với môi trường kiềm.

Trong thời đại công nghiệp hiện nay có rất nhiều loại thực phẩm làm ngòi nổ cho sự hình thành sỏi thận. Các loại nước giải khát có chứa axit photphiric sẽ làm tăng khả năng hình thành sỏi thận. Những yếu tố khác bao gồm nguồn nước, thực phẩm qua xử lý (thức ăn đóng hộp, thịt xông khói…), các sản phẩm bơ sữa tiệt trùng, muối ăn, thức ăn nhiều đường…

Chế độ dinh dưỡng thích hợp sẽ giảm sự hình thành sỏi thận

- Nên ăn nhiều thực vật và rau cải.

- Cần uống nhiều nước lọc thay vì nước ngọt có gas, ăn nhiều chất dinh dưỡng thực vật và rau cải. Cũng cần ăn nhiều loại chất béo tốt và nguồn protein sạch.

- Chất béo tốt bao gồm dầu dừa, trái bơ, trái ôliu, dầu ôliu, cá béo…

- Nguồn protein sạch bao gồm cá đánh bắt tự nhiên, thịt động vật, gà (loại thả vườn chứ không phải gà công nghiệp), trứng… Cũng nên đưa vào cơ thể những loại gia vị nhiều dược tính như nghệ, vỏ quế, gừng, tỏi…

- Ăn ít oxalate, natri “đối thủ cạnh tranh” của các sỏi canxi là citrat vốn có rất nhiều trong các loại trái cây như chanh, cam, quýt, bưởi… Uống nước cốt chanh pha với nước sẽ rất hiệu quả cho những bệnh nhân sỏi thận. Nếu citrat được kết hợp với kali và magie sẽ là một bộ ba tuyệt vời vì làm nước tiểu giảm tính axit, nhờ đó làm giảm khả năng tụ tập của sỏi.

- Một khẩu phần ăn ít oxalat, ít natri rất quan trọng cho những bệnh nhân bị sỏi thận. Đồ ăn, thức uống nhiều oxalat bao gồm bia, sô-cô-la, các loại hạt, rau bó xôi.

tt

- Sự chuyển hóa vitamin C cũng tạo nên oxalat và nhiều nghiên cứu cũng cho thấy có sự liên hệ giữa vitamin C và sự hình thành sỏi thận. Vì vậy, nhiều nghiên cứu đã đề nghị rằng ai sử dụng viên bổ sung vitamin C thì cần bổ sung thêm vitamin B6.

- Sỏi axit uric được hình thành do tiêu thụ thực phẩm có chứa nhiều protein và fructose. Uric acid là sản phẩm phụ của sự chuyển hóa protein, alcohol và fructose. Đa số bệnh nhân không đào thải được uric acid nên sẽ tạo ra những tinh thể axit uric gây bệnh gút cũng như hình thành những tinh thể axit ở thận, gây sỏi thận. Vì vậy, cần hạn chế rượu bia, những loại thực phẩm giàu purine như thịt đỏ, nội tạng động vật (tim, gan, thận, óc…) cùng những loại trái cây và rau cải có chứa đường fructose.
Bạn cũng có thể tự pha chế một loại nước giải khát ngăn ngừa hoặc cải thiện tình trạng sỏi thận theo cách thức rất đơn giản như sau: Nguyên liệu gồm một tách nước cốt chanh (khoảng 6 trái) pha với 5 tách nước; bột nghệ, bột vỏ quế, gừng xắt sợi (hoặc đâm nhuyễn), mỗi thứ một muỗng cà phê. Dùng nước này chia uống trong ngày.

Dược sĩ Nguyễn Bá Huy Cường (ĐH Dược Murdoch – Úc)

 

Nhận xét